| 27 دی 1399

نیاز جوامع به تاب آوری روانی برای مقابله با اپیدمی کرونا

1399/9/29 | 14:48 | 82 | 0
نیاز جوامع به تاب آوری روانی برای مقابله با اپیدمی کرونا

به گزارش ستاد خبری دوازدهمین جشنواره مجمع شهری تهران،  رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران در وبینار آنلاین تجربه نگاری تاب آوری شهر تهران در برابر اپیدمی کرونا که با حضور مجید عبدالهی مشاور و مدیرکل دفتر ریاست سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، رضا کرم محمدمی، ریاست سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، حمید سوری، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، حمید چوبینه ، مدیرعامل شرکت شهر سالم و علیرضا نوری مدیر  مطالعات و برنامه ریزی فنی، عمرانی، استانداردسازی و امور بحران مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران برگزار شد، گفت: بررسی تجارب جهانی و اقدامات انجام شده توسط کشورهایی که تا حد زیادی در مهار ویروس کرونا و تاب آوری بیشترین انعطاف را نسبت به سایر کشورها داشته اند نشان می دهد در گام اول اعتماد و همبستگی دولت و مردم و در گام دوم تدابیر لازم در تحکیم و تقویت زیرساخت های لازم در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و حتی انسانی است.

زهرا صدر اعظم نوری، رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر تهران با بیان این مطلب افزود: بروز حوادث و بحران های طبیعی و یا انسان ساخت در زندگی بشر امری اجتناب ناپذیر است بنابراین هر فرد، سازمان و جامعه در مواجهه با بحران واکنش های مختلفی را ازخود نشان می دهند و هر کدام تبعات مختلفی را در این جریان تجربه می کنند.

وی با اشاره به اینکه  تاب آوری در برابر بحران ها درابعاد و سطوح مختلفی قابل بررسی است، ادامه داد: بحران کوئید 19 که ازجنبه اثر گذاری یکی از وسیع ترین دامنه های اثرگذاری را نسبت به انواع بحران های ایجادشده درسال های اخیر در جهان داشته است، در عمل شرایطی را برای افراد، جامعه و کشورها به وجود آورده بسیار پیچیده است و در این میان واکنش های هر کدام از مخاطبان نسبت به این بحران متفاوت است.

این عضو شورای شهر تهران یادآور شد:  این بحران ناشی از تفاوت درشناخت خود فرد، شناخت وضع موجود، شناخت ضعف ها و انعطاف پذیری و توان بازسازی فرد و جامعه است. بررسی تجارب جهانی و اقدامات انجام شده توسط کشورهایی که تا حد زیادی در مهار ویروس و تاب آوری بیشترین انعطاف را نسبت به سایر کشورها داشته اند نشان می دهد در گام اول اعتماد و همبستگی دولت و مردم و در گام دوم تدابیر لازم در تحکیم و تقویت زیرساخت های لازم در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و حتی انسانی است

به گفته نوری؛ .به عنوان نمونه در کشور کره جنوبی ردیابی و شناسایی سریع بیماران، قرنطینه و اطلاع رسانی دقیق نقاط رفت و آمد افراد آلوده  به وسیله اپلیکیشن ها بدون اینکه بخواهند سیاست منع رفت و آمدها را وضع کنند و تنها با جریمه های سنگین برای سرپیچی از پروتکل ها و... بوده است.

وی با اشاره به تجربه کشور آلمان در بحران کوئید 19 بیان کرد: در کشور آلمان به دلیل اقدامات این کشور برای جلوگیری از فروپاشی اقتصادی به دلیل محدودیت های برخی از کسب و کارها برنامه بزرگ یارانه ای را برای افراد شاغل و کارفرمایان کوچک و شرکت های بزرگ آسیب دیده از این تهدیده اجرا کرده است و برنامه های ویژه ای را برای کارمندان برای پرداخت اجاره خانه و ... در نظر گرفتند که این عملکرد دولت آلمان عملکرد مناسبی است و  در حال حاضر نیزبرای جلوگیری ازموج بیکاری ازسیستم زمان بندی کوتاه استفاده می کند، یک تجربه موفقی درطول مدت بحران مالی بود که در طول سال های2008 تا 2012 داشته اند.

به اعتقاد رئیس کمیسیون سلامت  و محیط زیست شورای شهر تهران، اتخاذ شدیدترین تدبیر پیشگیرانه در ایتالیا توانست روند شتاب شیوع این بیماری را کاهش دهد و محدودیت هایی که ایجاد شد، مانند محدودیت برگزاری تجمعات و توقف تمام رویدادهای فرهنگی و ورزشی و وضع یکسری مقررات سخت گیرانه منع رفت و آمد توانست این کشور را از بحران ابتدایی ای که در زمان شیوع گسترده بیماری کرونا ویروس با آن مواجهه بودند، خارج کند.

وی تاکید کرد: دولت ایتالیا با استفاده از راهکارهایی مانند استفاده شهروندان از کارت های اعتباری برای خرید فاصله گذاری اجتماعی و محدودیت ورود افراد به فروشگاه ها درخواست عده ای هنرمندان و چهره های معروف برای اینکه توصیه های وزارت بهداشت را ازطریق شبکه های اجتماعی به مردم یادآوری و جلوگیری کند، از افزایش قیمت مواد غذایی استفاده کرد و مردم را تشویق به خواندن سرود ملی درساعت مشخصی از روز برای بالا بردن روحیه آنها کردند.

عضو شورای شهر تهران در ادامه صحبت های خود گفت: در کشورهای آسیایی نیز  از روش هایی استفاده کردند به عنوان مثال درسال 2003 برای اپیدمی سارس و از این تجارب سعی کردند استفاده کنند.  در کشور کانادا نیز از شیوه هایی استفاده و تلاش کردند از همان روزهای شروع ویروس کوئید 19 محدودیت هایی را ایجاد کنند و بتوانند با اعلام شرایط اضطراری شرایط را به گونه ای پیش ببرند که همه مجاب شوند تا با ماسک درامکان عمومی حضور داشته باشند و فاصله گذاری های فیزیکی را رعایت کنند. این اقدامات عملکرد خوبی را در پیشگیری ازبیماری نشان می دهد.

وی با اشاره به رویکرد ایران در مقابله با بیماری کرونا افزود: اما در ایران در شرایط حاضر با توجه به مشکلات عدیده ای که به دلیل وجود شرایط تحریم با آن مواجهه هستیم، محدودیت های زیادی را ازنظر دسترسی به منابع تجربه می کنیم و از طرفی با توجه به وابستگی اقتصاد کشور به نفت وضعیت اقتصادی شکننده ای رابرای جامعه به وجود آورده است.

صدراعظم نوری افزود: در این شرایط توان مقابله با شوک اقتصادی ناشی ازکرونا برای جامعه توان بالایی نیست و ناگزیر باید به شرایط موجود و محدودیت ها به صورت جدی فکر کنیم. هر چقدر محدودیت های اقتصادی بیشتر می شود به همان میزان جامعه دچار مشکل می شود.

وی ادامه داد: به هر حال فعالیت های اقتصادی می تواند در سلامت جامعه تاثیر داشته باشد. نکته مهم این است که فشارروانی ناشی ازشرایط موجود چه از نظر ابعاد اقتصادی و چه تهدید آن برای سلامت افراد باعث می شود تمامی افراد جامعه به تاب آوری روانی در این شرایط بیشتر نیاز داشته باشند. تمام افراد جامعه بر فشارهای روحی و روانی شرایط موجود باید غلبه کنند و با عبور ازاین شرایط برای بازیابی شرایط روانی خود تلاش کنند و  در این شرایط ما نمی توانیم ازنیازبه تاب آوری فیزیکی برای حفظ و بازیابی سلامت جسمی که این روزها در تهدید بیماری کروناست غافل شویم.

رئیس کمیسیون  محیط زیست، سلامت و خدمات شهری شورای شهر تهران بیان کرد: بنابراین  به طور کلی به نظر می رسد پاندومی کوئید 19 افراد و جامعه را همزمان هم ازنظر اقتصادی، روانی و فیزیکی تحت تاثیر قرارداده و برای عبور از این بحران در هر یک ازاین عرصه ها افراد و جامعه خود را بازسازی کنند و بر این شرایط غلبه کنند.  نکته ای که حائز اهمیت است در مواجهه با شرایط موجود این است که همانطور که بیماری کرونا در هر فردی به شکلی و سطحی ازشدت بروز می کند تاثیر بیماری بر اقتصاد و سلامت روان افراد نیزبه همین مقدار متنوع و گوناگون است و نمی توان یک نسخه واحدی را برای درمان این بیماری پیدا کرد و امکان تجویز راه حل های واحدی را برای تاب آوری اقتصادی و روانی نمی توان پیدا کرد.

وی یادآور شد: بنابراین باید تلاش کنیم به تعداد مردم دنیا شیوه مقابله با این بیماری و بحران را پیدا کنیم و هنوزتا به امروز یک روش واحدی کل کشورها نتوانستند شناسایی کنند و به نظر می رسد دنیا برای مدیریت این بحران در تمام سطوح فردی و سازمانی و حتی کشوری راهی پر فراز و نشیب را پیشرو دارد.

نوری تاکید کرد: به رغم این شرایطی که در آن قرار داریم نباید از تلاش بازبمانیم و باید ازاین مسیر با کمترین تبعات منفی عبور کنیم و نباید ناامید باشیم و باید از تجارب پیشین در مواجهه با بحران ها استفاده کنیم. چرا که آدم ها یک ظرفیت زیادی دارند برای اینکه  بتوانند بر ناملایمات فائق شوند و یکی از مهمترین ابزارهای انسان برای مواجه بر بحران شناخت از توانمندی های خود است و می تواند آن را در شرایط مختلف پس دهد.

به گفته وی، با شناختی که به صورت بلقوه در فرد وجود دارد و در جامعه وجود دارد و تمرکز بر نقاط قوت می توان به راهکارهای جدیدی دست پیدا کرد و می توان  این شرایط شکننده را مدیریت کرد.  تجربه قرن ها زندگی در ایران نشان می دهد که منطقه خاورمیانه با توجه به شرایط استراتژیک منطقه ای، سیاسی و اقتصادی ای که دارد انسان های منعطفی را در مقابل انواع بحران ها پرورش داده است. ما مردمی که در خاورمیانه زندگی می کنیم از یک انعطاف و توان بالای سازگاری برخوردار هستیم که  توانسته در مواجهه با ناملایمات به کمک بیاید و از ما مردمی دارای توان بالای تصمیم گیری در لحظه را بسازد.  باعث شده ما در قیاس مردم سایر دنیا از برنامه هایی که در طولانی مدت بر آنها تحمیل می شود، کمتر آسیب ببینیم.

رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر تهران گفت: یک تفاوت معنا داری بین شرایط جامعه ما با شرایط جوامعی که در مواجهه اولیه بابیماری کرونا داشتند، وجود دارد. شاهد هستید که در برخی از کشورها در ماه های اول کرونا به گونه ای عمل کرد که مردم این کشورها دچار مشکل جدی شدند و حتی دچار قحطی مایحتاج روزمره شدند و شاهد ایجاد صف های طولانی بودیم برای اینکه بتوانند غذای روزانه را تامین کنند. اما ما در کشور خودمان از روز اول به رغم اینکه این بیماری گسترده بوده است خوشبختانه دچار این وضعیت نشدیم و توانستیم به خوبی شرایط را اداره کنیم و  نوع زندگی جمعی ما به گونه ای بوده که به رغم وجود محدودیت ها و کاهش درآمد افراد یک همبستگی در جامعه ما وجود دارد به گونه ای تمامی افراد خانواده و محله به کمک هم می آیند و به طور کلی در کشور همه به نوعی روحیه نوع دوستی و همکاری باعث شده که از همدیگر حمایت عاطفی و اقتصادی کنند و آسیب دیدگان ناشی از  کرونا را بیشتر مورد حمایت عاطفی خود قرار دهند.

صدراعظم نوری افزود:  با توجه به آنچه که تا به امروزدر رابطه با ویروس کوئید 19 برای دانشمندان روشن شده هنوزیک تصویر واحدی از زمان ازبین رفتن این بیماری وجود ندارد و ما نمی دانیم چه زمانی این بیماری پایان پیدا می کند بنابراین لازم است که تمامی ما برای مواجهه طولانی تری با این بیماری  و تبعات ان خود را آماده کنیم و باید شرایط موجود را تا حد امکان سازگار کنیم تا وضعیت عدم تعادل اقتصادی، روانی و فیزیکی آسیب کمتری وارد کند و به نوعی ما بتوانیم تاب آوری جامعه را افزایش دهیم و بتوانیم در مقابل این شرایط ایستادگی کنیم. تا کنون جامعه ما سربلند از این وضعیت بیرون آمده است و تا پایان این دوره امیدواریم جامعه ما ازپس این ویروس برآید و حس همکاری و تعاومل و آرامش روانی را مدیریت کند.

 

اثرات روانی بحران ها در تاب آوری شهری

در ادامه این نشست مشاور و مدیرکل دفتر ریاست سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور با اشاره به فصل مشترک مفهوم ایمنی و محدودیت گفت: فضای این دو مفهوم در کنار هم یک اطمینانی را به شهروندان می دهد. وقتی از شهر ایمن صحبت می کنیم باید عملا به مدیریت بحران پایه داری که باید دریک شهر روی دهد، توجه کنیم.

مجید عبداللهی افزود: مهمترین مساله در مدیریت بحران  بحث مدیریت بحران نهادگراست. اکنون در بسیاری ازکشورهای دنیا برای نهادگرایی کارهای مختلفی انجام شده است بحث های مربوط به طراحی ساختارها و  نظام های اداری و تشکیلاتی برای مدیریت بحران مصداق های عینی است که برای سطح ملی و محلی معمولا توسط نظام های حاکم دریک کشور طراحی و اجرا می شود.

وی ادامه داد: دومین نکته ای که در این موضوع قابل بحث است، مدیریت بحران های اجتماعی است که در حال حاضر به عنوان یکی از کلید واژه های اصلی در مدیریت بحران  مطرح است. اگر ما به تجربه هایی که در حوزه های اجتماعی دنیا وجود دارد، بپردازیم، می بینیم  توجه به مردم و  قدرت اجتماعی که برای انجام مقابله و پیشگیری و  پاسخگویی به بحران های احتمالی ایجاد می کند قدرت  غیر قابل انکاری تلقی می شود.

مشاور و مدیرکل دفتر ریاست سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور با اشاره به اینکه بحران اجتماعی در فضایی که در حال حاضر با شیوع بیماری کرونا در ایران  تجربه می شود به عنوان یکی از سیاست های کلیدی توسط دولت  دنبال می شود، بیان کرد: طرح محله محوری به عنوان یکی از محورهای کلیدی در کشور دنبال می شود که با محوریت شهرداری ها، بسیج، پایگاه های مقاومت و سایر نهادهای محلی در کشور دنبال می شود.

وی با بیان اینکه  سومین مساله  سوم مدیریت بحران خطر محور است، تاکید کرد: در تجربه ای که در کشور و به ویژه درشهر تهران دنبال شده است، توجه به خطرات به عنوان یکی ازپلان های مهم، ضروری است و نباید فراموش کنیم که ما در کشور به رغم تجربیاتی که در بحران های سیل و زلزله داریم در حوزه بیماری های فراگیر تجربیات فراگیری این چنینی نداریم.

عبداللهی با بیان اینکه ایران جزو کشورهایی است که  در حوزه مقابله حوادث و بحران ها جزو کشورهای پیشرو است، گفت: اما در حوزه اپیدمی ها تجربه اول کشورمان دردوره اخیر   اولین تجربه است. شاید تجربه بیماری سارس در کشور ما تجربه ای نبود که عمیقا به موضوعات این چنینی منجر شود.

وی افزود: ما معمولا دربلایا تصویر این چنینی داریم وقتی حادثه ای اتفاق می افتد تبعات آن اعم از جانی، مالی و روانی است. چیزی که کمتر دیده می شود، اثرات روانی و اجتماعی ناشی از بلایا در یک جامعه است. ما در مورد اپیدمی که در دنیا فراگیر شده است به نوعی با این اثرات مواجهه هستیم که تعداد بیش از یک میلیون نفر اثر پذیر از این حادثه داریم اما در موردخسارت ها شاید خیلی به مانند سیل و زلزله اثرات عینی را کمتر ببینیم.

به گفته مشاور و مدیرکل دفتر ریاست سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور؛ در مورد اثرات اقتصادی، اجتماعی و روانی و بهداشتی و مالی ناشی از این بیماری عینی کمتر دیده شده امااثرات تاثیرگذار و گسترده بوده است. اپیدمی کرونا در ایران و در دنیا بسیاری از مسئولیت ها و محدودیت هایی که ادامه داشته به صورت بسیار نامرئی خسارت های هنگفتی را بر اقتصاد کشور و اجتماع ازمنظر روانی گذاشته است که بسیار قابل توجه است.

وی با اشاره به اینکه  شناخت این اپیدمی از منظر مدیریت بحران ضروری است، ادامه داد: ما در مدیریت بحران طبقه بندی ازحوادث داریم حوادث از منظر منشاء  حادثه یا طبیعی و یا انسان ساز هستند در این اپیدمی به غیر از حواشی ای مبنی بر انسان ساز بودن آن وجود دارد، اگر این موضوع رابه عنوان پایه تلقی کنیم از منظر روی دادن حادثه می توان گفت که این حادثه طبیعی بوده است و ازمنظر شدت حادثه اپیدمی به صورت تدریجی در طول یک سال تمام دنیا را درگیر خود کرده است.

مجید عبداللهی بیان کرد: از این منظر نیز این اپیدمی  به عنوان یک حادثه تدریجی به مانند خشکسالی تلقی می شود از منظر پهنه و شدت تخریب نیز یک حادثه کاملا پهنه ای است که کل دنیا را تحت تاثیر قرار داده است و ازمنظر قدمت چنین حوادثی نیز نمی توانیم عنوان کنیم که اپیدمی قدیمی هستند. از زمان انقلاب صنعتی اپیدمی ها درگستره تاریخ بشریت وجود داشته است.

وی  یادآور شد: از منظرشناخت این اپیدمی می توان گفت که اپیدمی کرونا یک بیماری است که به صورت طبیعی، تدریجی، پهنه ای و قدیمی گسترش پیدا کرده است و اگر بخواهیم با این اپیدمی مقابله کنیم معکوس همین اتفاقات را باید برنامه ریزی کنیم. عملا فراگیری این اپیدمی باعث می شود محدوده عمل مدیران را تحت تاثیر قراردهد. به عنوان مثال در زمان وقوع زلزله با  یک پهنه محدود روبه روهستیم که برای آن باید برنامه ریزی شود اما وقتی با یک پهنه وسیع تری مانند کل استان تهران روبه روهستیم با حجم وسیعی از کارهای اقتصادی که تمرکزبیشتر آن در شهر تهران است روبه رو هستیم لذا تمام این عوامل باعث می شود که یک بحث جدی را در این زمینه دنبال کنید و مجبور باشد به پهنه تهران، ایران و دنیابااین حادثه مقابله کنید.

مشاور و مدیرکل دفتر ریاست سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور با بیان اینکه دیدگاه تابآاوری اجتماعی یک دیدگاه اساسی است که درحوزه اپیدمی کرونا نیز اهمیت دارد، تاکید کرد: به رغم اینکه خیلی ازحوزه ها را مورد رسیدگی قراردهیم در عین حال بایدآمادگی در حوزه اجتماعی داشته باشیم.  در حوزه تاب آوری اجتماعی مواردی مورد توجه قرار می گیرد که در حوزه  اپیدمی کرونا نیزبایدبه این مساله توجه کنیم. طبق نظام اقتصادی، اجتماعی، اقتصادی و زیر ساختی باید به این مساله توجه کنیم.

وی با اشاره به اینکه نسل امروز مساله ای را تجربه می کند که قبلا وجود نداشته است، گفت: نزدیک ترین آدم های اطراف ما دچار این بیماری می شوند و بعضا فوت می کنند و اتفاقاتی دراین میان می افتد که ناگزیربه مقابله هستیم اما مقابله با این اپیدمی  یک بخشی به وظایف فردی افراد بر می گردد که بسیار تاثیرگذار است آنچه دردنیا تاکید می شود به حوزه تاب آوری های اجتماعی شهروندان است. منفعت فردی و نظام شهروندی این است که یک نظام تاب آور اجتماعی ایجاد شود.

عبداللهی افزود: در حوزه شهرداری ها تجربه های زیادی در برخورد با کرونا داشتند و مساعدت و مشارکتی که در این زمینه در کنار حوزه درمان داشته اند و این فرصت را فراهم می کند که ما در حوزه شهرداری ها در زمینه خدماتی که شهرداری ها ارائه می دهند مانند جمع آوری زباله، آتش نشانی،میادین میوه و تره بار و آرامستان ها فعالیت های پایه ای هستند که این نهادها ارائه می دهند و نقصان در ارائه این خدمات  زیاد دیده می شود. تاثیری که این اپیدمی بر شهرداری ها به ویژه فعالیت های عمرانی، اقتصادی و درآمدی گذاشته است .

 

تاثیر ناآگاهی مردم در افزایش بحران های روانی و اجتماعی

در بخش دیگری از این نشست علمی ریاست سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران  با بیان اینکه با شروع اپیدمی کرونا شاهد  افزایش بیماران و فوتی ها در کشور و شهر تهران بودیم، گفت: زمانی ما می توانیم  اعلام کنیم تاب آوری لازم را در مقابل یک بیماری اپیدمی داریم که ظرفیت بهداشت و درمان کشور به اندازه مورد نیاز وجود داشته باشد.

رضا کرم محمدی با اشاره به اینکه در بحران اپیدمی ها کیفیت زندگی به صورت تدریجی کاهش پیدا می کند، افزود: ازآن زمان است که باید مقابله با این مساله را شروع کنیم در واقع باید به حدی برسیم تا  به شرایط اولیه بازگردیم.

وی ادامه داد:  تاب آوری به این معناست: از زمانی که بحران شروع می شود تا زمان پایان آن،  امکان بازگشت به شرایط قبل وجود داشته باشد. بر این مبنا  هر چه افت بیشتری  در این بازگشت داشته باشیم، سطح تاب آوری کمتر در جامعه می شود و طبیعتا تاب آوری کمی وجود خواهد داشت. مهمتر اینکه هر چه دیرتر به شرایط اولیه بازگردیم، آسیب پذیری بیشتر خواهد بود.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه اقداماتی که برای تاب آوری می توانیم انجام دهیم همان اقداماتی است که در چرخه مدیریت بحران می توان  به آن اشاره کرد، یادآور شد: این اقدامات از مرحله پیشگیری و آمادگی قبل از وقوع بحران شروع شده و تا  مقابله بعد ازشروع آن، بازسازی و بازتوانی درحین مقابله تا رسیدن به  شرایط اولیه ادامه خواهدداشت.

وی با اشاره به  ارتباط معنا داری که  بین موضوع تاب آوری و ریسک  وجود دارد، بیان کرد: مهم است که ما در مقابله با بحران ها نیاز به کاهش ریسک داریم. ریسک  به معنای مخاطره و در معرض بودن است. در این اپیدمی جان، خانواده و اقتصاد مردم در معرض خطر است.

کرم محمدی با اشاره به  درگیر شدن افراد جامعه به اپیدمی کرونا در بحران اخیر تاکیدکرد: هر چه آسیب پذیری مردم در این اپیدمی کمتر باشد، میزان  تاب آوری جامعه بیشتر است. در مقابل کوئید امکان ابتلا و فوت مردم را داریم و مهمتر اینکه آسیب های اقتصادی را  دراثر این بیماری به همراه داشته و آسیب های اجتماعی سنگینی را درصورت طولانی شدن بحران می تواند ایجاد کند.

وی بااشاره به آسیب های امنیتی  ناشی از اپیدمی کرونا در جامعه گفت: این آسیب  می تواند نگرانی هایی رادر آینده برای جامعه ایجاد کند.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران افزود:  در ارتباط با اپیدمی تجربه های به دست آمده ظرفیت هایی است که باید روی آن حساب کنیم مانند امکانات تست و بیمار یابی،  امکان رهگیری بیماران، درمانی و بیمارستانی ، عرضه ماسک و مواد ضدعفونی، آموزش و اطلاع رسانی به مردم امکانات شبکه الکترونیک که خدمات را به صورت غیر حضوری به مردم ارائه دهد،  امکانات تدفین برای بیماران و افزایش حمایت های اقتصادی و تهیه و تامین واکسن است این ظرفیت ها اگر هر چه افزایش  پیدا کند تاب آوری افزایش می یابد و در مقابل ریسک را کاهش می دهیم در الگوهای توسعه ای که برای شهرها و کلان شهرها دردنیا و کشورمان داریم اگر این موارد مورد نظر قرار گرفته و به صورت نهادینه روی آن برنامه ریزی شود و میزان ریسک در کلانشهر پایین باشد، بلافاصله به شرایط قبل باز گردیم. در واقع می توان عنوان کرد  در این صورت تاب آوری شهر زیاد است.

وی  با بیان اینکه درشرایط فعلی تاب آوری خوبی را در مقابل اپیدمی نداشته ایم، ادامه داد: درشرایط قبل از وقوع اپیدمی باید پیش بینی  می کردیم. این در حالی است که پیش بینی ورود کوئید 19 به ایران کار سختی نبود. همه می دانستند و الان نیز پیش بینی این که امکان شیوع گسترده دارد، وجود دارد جمعیت تحت تاثیر و میزان آسیب ها نیز مشخص است و باید فکر کنیم و آسیب ها و جمعیت تحت تاثیر را کاهش و ظرفیت ها را افزایش دهیم.

 کرم محمدی با اشاره به اینکه یکی ازکارهایی که باید در زمینه کاهش ریسک انجام داد، مدیریت کاهش جمعیت و دارایی های است که در معرض خطر هستند، بیان کرد:  در حال حاضر کارهایی مانند حفظ فاصله اجتماعی و فیزیکی  با هدف کاهش تعداد افراد  در معرض ویروس انجام شده است. در این رابطه اقدامات انجام شده شامل آموزش و اطلاع رسانی به مردم بود در این زمینه شهرداری از تمام ظرفیت های تبلیغی خود استفاده کرد.

وی یادآور شد: موضوع بعدی فاصله گذاری در مراکز تجمع مردم بود که این اتفاق افتاد و در بسیاری ازمراکز تجمع مانند فروشگاه شهروند و میادین این فاصله گذاری ها انجام و مراکز تجمعی مانند دستفروشی ها و روز بازارها تعطیل شد. استفاده از صحیح ازماسک و بحث دورکاری نیز انجام شد.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تاکید کرد: در این زمینه شهرداری از ارگان هایی بود که از ابتدای اپیدمی وارد این مساله شد.

وی با اشاره به اینکه اگر اپیدمی شدید تر و ازظرفیت های درمانی فراتر رود، عملکرد سریع تصمیم گیران مهم است، گفت: این در حالی است که در موج سوم و موج های بعدی  در زمینه انجام قرنطینه و محدودیت های عبور و مرور  دیر اقدام شد.

کرم محمدی با بیان اینکه بهداشت محیط در پسماند آلوده و تدفین درگذشتگان یکی دیگر از موضوعات مهم در مدیریت بحران اپیدمی است که  نقش اصلی آن برعهده شهرداری ها به ویژه شهرداری تهران است، افزود: در حوزه بهداشت محیط ضد عفونی شهر و المان ها در دستور کار شهرداری تهران قرار گرفت که  هنوز نیز این اقدام در مترو و اتوبوسرانی و میادین میوه و تره بار انجام می شود .

وی ادامه داد: جمع آوری و دفن پسماندهای بیمارستانی به صورت بهداشتی توسط شهرداری انجام شده و همینطور تدفین بهداشتی درگذشتگان و ممانعت از تجمع در مراسم تدفین نیز یک اقدام سنگینی بود که شهرداری خود را با آن تطبیق و ظرفیت های خود را افزایش داد  که البته در این زمینه  نیاز به کمک دولت دارد.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران یادآور شد: در بحث آسیب پذیری های جانی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی که بخشی از بروز این آسیب ها مربوط به عدم آگاهی مردم بود، اطلاع رسانی های لازم انجام شد. همچنی در حوزه آسیب های ناشی ازعدم دسترسی مردم به دارو و تامین امکانات برای تامین مواد ضد عفونی هر چند در ابتدا مشکلاتی وجود داشت،  اما بالاخره شهروندان و مراکز دیگر پیش قدم شدند.

وی با اشاره به آسیب های ناشی از کاهش درآمدهای مدیریت شهری بیان کرد: شهرداری کاری در این زمینه نمی تواند انجام دهد اما دولت موظف است برای بالا بردن تاب اوری به این مساله بپردازد.

به گفته کرم محمدی؛در حوزه آسیب های اجتماعی، امنیتی ناشی از کاهش درآمد و رفت و آمد ، ایجاد نشاط اجتماعی از طریق انجام برنامه های اجتماعی که معاونت اجتماعی شهرداری چندین برنامه در این زمینه داشت و گسترش امکان مشاوره های رایگان این کار را انجام داد.

 

ورود جدی به حوزه پیشگیری برای بالا بردن تاب آوری

در ادامه عضو هیات علمی دانشگاه علوم پژشکی شهید بهشتی با بیان اینکه آسیب شناسی وضعیت اپیدمی  و آن چیزی که الان با آن مواجه هستیم، مهم است؛ گفت: متاسفانه در آنچه که باید انجام می دادیم، عقب هستیم و نتوانسته ایم درست عمل کنیم. تلاش هایی با رویکرد جدید در کشور شروع شده و طرحی که  برنامه ریزی شده است مورد قبول و پذیرش وزارت بهداشت و سازمان های ذیربط قرار گرفته است. به جای ادامه وضعیت برنامه ریزی در گذشته تصمیم گرفته شد تا  رویکرد پیشگیری  اتخاذ شود که در این زمینه  طرحی به نام شهید قاسیم سلیمانی در کشور شروع و در برخی از مناطق کشور و شهر تهران آغاز شده است.

حمید سوری با اشاره به محورهای این طرح افزود: یکی ازمحورها این است که به جای اینکه منتظر ابتلای مردم به این بیماری شویم تا به بیمارستان مراجعه کنند، باید مراقبت فعال داشته باشیم. دراین صورت باید به سراغ مردم برویم و با هر چه زودتر تحت پوشش قرار دادن افرادی که تقاضای خدمات دارند یا نشانه های این بیماری را دارند میزان ریسک پذیری رادر شهر تهران کاهش دهیم.

وی با بیان اینکه برای انجام این کار جامعه برای دریافت خدمات سطح بندی شده است، ادامه داد: درسطح اول دریافت اطلاعات و غربالگری است که توسط بهورزان در سطح دوم توسط پرستاران و کارشناسان و در سطح سوم توسط پزشکان انجام می شود. 2000 تیم برای انجام این کار تدارک دیده شده است که هر تیم متشکل از 15 نفر  شامل یک پزشک، 4 پرستار و 10 نفر به ورز است که  این تیم افراد را غربالگری و بعد قرنطینه می کنند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پژشکی شهید بهشتی بیان کرد: وقتی ما تاب آوری را در حوزه پاندمی بررسی می کنیم یک مساله ویژه پیدا می کند و اگر بخواهیم ماهیت اپیدمی را بشانسیم باید از ویژگی های بیولوژیک شروع و بعد  به سراغ زنجیره های انتقال رفت و در نهایت بررسی کرد که در این زنجیره راه مداخله مناسب در کشور و یا شهر تهران به چه صورت است. عامل ایجاد کوئید 19 یک ویروس ازخانواده کرونا ویروس است. ویژگی های سرعت انتقال بیماری بسیار بالاست.  هر چند میزان مرگ و میر در آن به نسبت بیماری سارس کمتراست، اما بسیار پیش رونده و تهدید کننده است.

وی با اشاره به اینکه کرونا تنها جان مردم را نشانه نرفته بلکه اقتصاد، سیاست، اجتماعی و .. را تحت شعاع قرار داده است، یادآور شد: وقتی در رابطه با اپیدمی تهدید کننده حرف می زنیم، بدان معنا نیست که  تنها بخواهیم راه درمان برای آن نداشته باشیم. امکان دارد یک اپیدمی تهدید کننده باشد اما راه درمان نیز داشته باشد. ماهیت اپیدمی تهدید کننده، اپیدمی ای است که ارگان های مختلفی را تحت تاثیر قرار می دهد. همانطور که می بینید شهرداری، هیات دولت و ... درگیر این مساله هستند.

سوری با بیان اینکه  تاب آوری در این زمینه تنها فردی نیست بلکه شامل تاب آوری نظام سلامت، اقتصاد جامعه و ساختاری نیز می شود، تاکید کرد: متاسفانه زیاد ازگذشته درس نگرفته ایم این در حالی است که کشوری مانند کره جنوبی  توانست این اپیدمی را تا حد زیادی کنترل کند و ما هنوز یک بار نتوانستیم این کار را انجام دهیم به این دلیل است که کره جنوبی از اپیدمی سارس درس گرفت و یک آماده سازی را به شکل ساختارمند انجام داد بنابراین جامعه آمادگی کامل برای  مقابله با بحران های بعدی را داشت. اما جامعه ما آمادگی لازم را در این زمینه نداشت و من نگران این هستم که این اپیدمی که معلوم نیست تاریخ انقضای آن چه زمانی است به مانند بحران های دیگری که در کشور روی می دهد، فراموش شود.اگر  این راه را درست ترسیم کنیم جامعه ما در مقابل اپیدمی ها که در یک فضای کاملا بحرانی هستیم تمام این مسائل کشور ما را در مقابل اپیدمی ها آسیب پذیر کرده است.

وی با اشاره به مساله تاب آوری گفت:  تحقیقات نشان می دهد که بین 30 تا 50 درصد از افراد بالغ در شرایط سخت توانایی تاب آوری را ندارند که عدد بزرگی است. بیشترین عدم تاب آوری مربوط به گروه های پر خطر و آسیب پذیر مانند کودکان، سالمندان، زنان باردار و ... می شود که در هر دوره نیزمتفاوت است.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پژشکی شهید بهشتی با بیان اینکه تاب آاوری یک ویژگی غیر قابل اصلاح نیست، افزود: تاب آوری در شرایط زندگی متفاوت است  و به پیشینه فرد برمی گردد. امکان دارد که فرد دوره های پریشانی شدیدی را تجربه کرده اما انعطاف پذیر باشد. تاب آوری نشان دهنده قدرت یک فرد نیست امکان دارد که یک فرد از نظر فیزیکی قوی باشد اما ازنظر تاب آوری ضعیف باشد.

وی با بیان اینکه در اپیدمی های حاد و پیش رونده تاب آوری نهادهای مختلف تاثیرگذار هستند، ادامه داد: اینکه جامعه چقدر می تواند مقاومت کند بستگی به ظرفیت های جامعه و عوامل مختلف دارد. جامعه باید سیاست گذاری و برنامه ریزی و ... را به درستی انجام دهد تا در مقابل مشکلات مقاوم باشد. اپیدمی می تواند هر کسی را فارغ ازسن و جنس بیمار کند. لازم است مسئولان جامعه، صدا وسیما و رسانه ها؛ تعادلی بین ترس مردم ایجاد کنند و اگر این کار انجام نشود جامعه یا دچار خوش خیالی های کاذب می شود و یا التهابات روانی تشدید می شود.

حمید سوی با اشاره به اینکه پاندمی کرونا جهانی است  و نمی توان از دست آن فرار کرد، یادآور شد: حدود 50 درصد افراد بعداز بستری نسبت به مشکلات روانی ای که برای آنها ایجاد می شود، شکایت دارد این مساله نشان می دهد که بسیار آسیب پذیر هستند و اگر برنامه ریزی آموزشی مناسب انجام می شد، می توانستیم موفق شویم.

به اعتقاد وی؛ یکی ازمسائل مهم نقش مهم رسانه و شناسایی سرمایه های اجتماعی و فردی در اپیدمی است این ارتباطات اجتماعی بر اساس ارتقای سلامت معنوی و اجتماعی افراد مهم است. درطرح شهید سلیمانی می خواهیم عنوان کنیم یک درصد از جامعه کانون ابتلا  به این بیماری هستند و اگر به این بخش از جامعه بپردازیم 99 درصد مابقی زیاد تحت فشار قرار نمی گیرند و این بخش می توانند خود محافظتی داشته باشند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پژشکی شهید بهشتی با اشاره به اینکه بر این اساس  قرنطینه شهرها و دورکاری نمی تواند کاری ازپیش ببرد، بیان کرد: پیشگیری از کوئید 19 یک بسته است. اکنون یک سال است که طرح دورکاری در کشور انجام می شود اما سوال این است که  آیا ارزشیابی در خصوص اجرای طرح فوق انجام شده است که نشان دهد چقدر کاش شیوع بیماری تاثیرگذار بوده  است؟ این در حالی است که مطالعاتی که در این زمینه انجام داده ایم نشان می دهد حدود 80 درصد کاهش راندمان کاری در ادارات به وجود آمده است و دولت بابت هیچ کاری حقوقی به کارمندان می پردازد.  در صورتی که این افرادآزاد می شوند تا به همنشینی های اجتماعی خود بپردازند.

 

غربالگری 70000 نفر از کارکنان شهرداری برای کاهش ریسک پذیری اپیدمی کرونا

 در انتهای این نشست نیز مدیرعامل شرکت شهر سالم با بیان اینکه خلقت عالم انسانی و طبیعت به گونه ای است که تاب آور هستند و در مقابل حوادث یک شرایطی را در وجود انها هستند که به حالت تعادل بازمی گردند، گفت: خداوند هر جا که توصیه به صبر و بخشش کرده است مسائل مختلفی مد نظر داشته تا بشر به حالت معمول بازگردد. در متون مختلف علمی شاخص هایی را روان شناسان عنوان می کنند مبنی بر اینکه  خودشناسی یک محور است. در کل 6 محور در این زمینه وجود دارد بعضا این شاخصه ها می تواند فردرا تاب آور کند. خود شناسی و ارزشمند شمردن خود، توانایی حل مسائل، مهارت ارتباط با دیگران، خوش بینی و امیدواری، در نظر گرفتن دیگران، همراهی کردن با سیاست های که جامعه را می تواند به شرایط ایده آل باز گرداند، اعتماد به نفس است.

حمید چوبینه با اشاره به تاثیرات منفی وضعیت اقتصادی جهانی که خود باعث بروز بحران هایی شده است، افزود: احتمالا موضوعات مرتبط با امپراطوری اقتصادی دردنیا دستخوش حوادثی است، شاید حتی یک موضوعات خودساخته ای ایجاد شود و اپیدمی های وحشتناک تری هم  در ادامه این روندی که اکنون در خصوص کرونا داریم در دنیا ایجاد شود. درس آموزی های این اپیدمی باعث می شود که در مدیریت  تاب اوری آینده تاثیرگذار باشد.

وی ادامه داد:  باید برای این مساله فکر کنیم اینکه به عنوان مدیریت شهری چه کاری می خواهیم انجام دهیم و چه کارهایی انجام داده ایم. این مساله در مورد افراد نیزصادق است اگر شهروندان آگاه باشندو شرایط حمایتی ازسوی مسئولان داشته باشند شاید در پیک بعدی مرگ و میرهایی که در پیک پائیز داشتیم، در پیک زمستان نداشته باشیم.

مدیرعامل شرکت شهر سالم با اشاره به فعالیت های مجموعه تحت مدیریت خود در مدیریت بحران کرونا بیان کرد:شرکت شهرسالم دارای 19 درمانگاه و کلینیک بهداشتی است و چندین پایگاه اورژانس و یک مجموعهHSC و چند پایگاه بهداشت و پیشگیری و پایگاه جامع بهداشت و سلامت دارد. در زمان شیوع بیماری کرونا از ابتدای روزی که به صورت رسمی اعلام شد که این بیماری وارد کشور شده است، اقداماتی انجام دادیم به عنوان مثال بولتن و بروشورهای آموزشی آماده کرده و در دسترس واحدهای مترو و اتوبوسرانی  وسایر اماکن شهرداری قرار دادیم. حتی در پایگاه شهرداری تهران برنامه های آموزشی ای در این زمینه انجام شد . بعد از اولین اعلام رسمی خصوص ورود پاندمی کرونا به کشور شهردار تهران جلسه ای را با حضور معاونان تشکیل دادند و در خصوص مواجهه با این ویروس همفکری هایی انجام شد. اولین اقدامی که در یک موضوع اجتماعی مدیریت تاب آوری باید انجام شود،تبعیت ازیک فرماندهی واحد است. شهردار تهران دستور دادند در ذیل مدیریت سلامت کشور تمام فعالیت ها تنظیم شود.

وی یادآور شد:  در ایام عید غربالگری حدود 70 هزار نفر از کارگران و کارکنان شهرداری تهران انجام شد و  نزدیک به 2000 نفر از افراد بیمار شناسایی و جدا سازی شدند که همین مساله باعث شد تا درصد شیوع بیماری دربین همکاران شهرداری تهران که بیشترین مواجهه با مردم را داشتند، درصد ابتلای کمتری نسبت به جامعه داشته باشند.

چوبینه بیان کرد:  از همان ابتدا کار مهمی که شهر سالم انجام داد، مکاتبه با ستاد کرونا بود. با توجه به اینکه چند بیمارستان معین برای رسیدگی به بیماران کرونایی انتخاب شده بود اما به بیماران سرپایی اعلام کردیم که تمام مراکز درمانی شهرسالم بخش ارائه خدمت به بیماران کرونایی را  دارد. این کار باعث شد تا  بیش از 82000 هزار نفر از بیماران کرونایی در مجموعه شهرداری تهران  و درمانگاه های آن معاینه و در صورت نیاز به درمان در منازل خود قرنطینه شوند. در بیمارانی که وضعیت وخیمی داشتند نیز کارهای مربوط به ارجاع آنها به بیمارستانها انجام شد.

وی با بیان اینکه این کارها به غیراز اقداماتی است که برای پرسنل و بازنشستگان شهرداری تهران انجام شده است، تاکید کرد: برای پرسنل چندین کار متفاوت انجام دادیم اولین کار این بود که راه اندازی مرکز جامع سلامت روان بود که همزنا با بحران کرونا شد. در این بحران بسیاری از همکاران ما دچار اضطراب شده بودند و بسیاری از کسانی که بیمار می شدند و سوگ عزیزانشان را داشتند برای تسکین آلام این افراد مشاوره های پی در پی در این مرکز توانست خدمات شایسته ای را به این عزیزان که نیازمند  دریافت بودند انجام شود. برای ارائه خدمت به پرسنل و بازنشستگان شهرداری تهران تاکید داشتیم که به درمانگاه ها مراجعه نکنند و اگر نیازدارند یا مشاور تلفنی بگیرند و یا اینکه همکاران بنده به منازل آنها سرکشی و آنها را مداوا کنند.آمارها نشان می داد 42.5 درصد از عوامل ابتلای افراد به کرونا از طریق مراکزدرمانی بود و ما تاکید داشتیم که همکاران به کلینک مراجعه نکنند.

مدیرعامل شرکت شهر سالم با اشاره به اینکه در بحث مشاوره های سلامت و روان لاین خدمات الکترونیک را ایجاد کردیم، گفت:  پژوهشی را در مورد وضعیت روانی همکاران مبتلا  یا عزیزی را دست داده اند انجام دادیم که نتایج نشان داد حدود 44.9 درصد دچار اضطراب شده بودند، 10.13 درصد افسردگی، 27 درصد دچار وسواس، 18 درصد دچار پرخاشگرایی و38.3 درصد مشکوک به اختلال روانی بودند. سال 93 که این پایش انجام شده بود نهایت درصد مشکوک به اختلال روانی در کشور 30.1 دهم درصد بود که این عدد بعد از کرونا 38.3 دهم درصد رسید. علل و عوامل مختلفی دارد یک بخشی کرونا و بخشی نیز رکود اقتصادی و بیکار شدن افراد و در خانه ماندن هاست که پرخاشگری ها را این بیماری می توانست بیشتر کند. ما در این زمینه ها سعی کردیم این افراد را وارد مدیریت استرس کنیم. کلیپ های مراقبتی برای خودمراقبتی در منزل تهیه شد و برای کارکنان ارسال شد.

وی افزود: در حوزه افزایش ظرفیت ها در حوزه بهداشت و درمان بود دو مرکز درمانی در مناطق اضافه کردیم، پایگاه های بهداشت اضافه شد و در حوزه آموزش شهروندی کمک کردمی. در حوزه کلینک ها متخص های مرتبط با بیماری های عفونی و بیماری های داخلی ظرفیت ها اضافه شد. سرکشی ها در حوزه بهداشت و پیشگیری در حوزه های شهرداری تهران افزایش دادیم و همکاران در نوبت های مختلف این کار را انجام دادند. جدا سازی بیماران شهرداری را در اولویت کاری قراردادیم و با  همکاری معاونت توسعه و برنامه ریزی سعی کردیم نسبت به  سایر اجزای دولت دورکاریرا در اولویت قراردادیم. بیماران خاص و زمینه ای وکرونا می توانست زندگی آنها را دچار مشکل کنند سعی کردیم جدا کنیم و بیماران خاص را دورکار کردیم

 

نحوه ارجاع به اثر

پژوهشگران در نشست علمی جربه نگاری تاب اوری شهر تهران در برابر اپیدمی کرونا عنوان کردند مهمترین مشاله در مهار پاندمی کرونا در کشور و به ویژه شهر تهران توجه به تاب آوری اجتماعی شهروندان است. آنها تاکید کردند به غیر آمادگی جوامع در مدیریت بحران های اپیدمی، تاب آوری روانی شهروندان برای مقابله با آن بسیار ضروری است.

rating
به اشتراک گذاری

نشست‌های مرکز اخبار مرکز

  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

| print