| 27 دی 1399

نیاز تهران به بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی در تاب آوری زیست محیطی/ حرکت تهران برای مدیریت پسماند پایتخت در 6 گام بنیادی/ رابطه مستقیم تاثیر آلودگی هوا بر میزان مرگ و میر ناشی از بیماری کرونا

1399/9/23 | 15:26 | 91 | 0
نیاز تهران به بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی در تاب آوری زیست محیطی/ حرکت تهران برای مدیریت پسماند پایتخت در 6 گام بنیادی/ رابطه مستقیم تاثیر آلودگی هوا بر میزان مرگ و میر ناشی از بیماری کرونا

به گزارش ستاد خبری دوازدهمین جشنواره مجمع جهانی شهر تهران؛ رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران در وبینار علمی تاب آوری محیط زیستی شهر تهران که با حضور صدرالدین علیپور مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهر تهران، محمدصادق حسنوند عضو هیات علمی پژوهشکده محیط‍‌زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران، مهدی جلیلی قاضی زاده عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، غزال کرامتی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز و رضا بیات مدیر مطالعات و برنامه ریزی خدمات شهری و محیط‌زیست مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران برگزار شد، با اشاره به اینکه سیستم های شهری باید بتوانند در مقابل شوک ها و استرس هایی که در یک فاصله زمانی طولانی بر آنها وارد می شود، شرایط پایداری را ایجاد و ساکنان خود را در وضعیت مناسبی قرار دهند، گفت: در سطح جهانی مهمترین شوک هایی که امکان دارد به  شهرها وارد شود مواردی چون سیل، زلزله، خطاهای ساختمانی، آلودگی هوا، فرسودگی زیرساخت ها، خشک سالی و کمبود آب است.

سید آرش حسینی میلانی با بیان اینکه تغییرات اقلیمی مهمترین عامل در تاب آوری شهری محسوب می شود، افزود: تعدادکمی از شهرهای جهان دارای برنامه های اقدامی در این زمینه هستند. به عنوان مثال مطالعات جهانی نشان می دهد که تنها 32 کلانشهر در دنیا  برنامه کاهش انتشار گازهای گلخانه ای دارد. این در حالی است که بودجه مورد نیاز برای کاهش استرس های اقلیمی در سال 1000 میلیارد دلار پیش بینی شده است که شهرهای دنیا برای جذب منابع مالی می توانند با بانک های جهانی تعامل داشته باشند

وی ادامه داد: دراین زمینه تعیین رتبه جهانی شهرها برای مقابله با تغییرات اقلیمی تاثیرگذار است و در این میان تعداد کمی از شهرهای دنیا رتبه مناسبی برای کسب این منابع مالی از بانک های جهانی دارند.

این عضو شورای شهر تهران با اشاره به مخاطرات زیست محیطی شهر تهران در سال های اخیر بیان کرد: در شهر تهران استرس وقوع سیلاب های متعدد به دلیل وجود رود دره ها، خشکسالی شهر تهران و کرج در دهه 70 و 80 ، انجام ساخت و ساز غیر مجاز در ارتفاعات 1800 متری کوهستان های اطراف پایتخت، هجوم سفید بالک ها به تهران، خشک شدن درختان چنار در محدوده هایی از شهر از جمله مشکلات این کلانشهر در دهه های اخیر بوده است.

وی با اشاره به آینده پژوهی ای که نخبگان شهری در برنامه سوم توسعه شهر تهران درباره مخاطرات زیست محیطی این شهر انجام داده اند، یادآور شد: گرمایش جهانی زمین و خشک سالی دو عامل مهمی است که به عنوان عوامل زیست محیطی شهر تهران شناسایی و در برنامه سوم توسعه نیز به این موارد اشاره شده است.

میلانی در ادامه با اشاره به رویکردهای اصلی جهانی در مواجهه با استرس های زیست محیطی شهرها تاکید کرد: یکی از مهمترین بحث ها در شهر تهران تهیه نقشه کاهش خطرات و آسیب پذیری هاست. موضوع دوم این است که آیا استانداردهای قانونی  برای افزایش تاب آوری شهری وجود دارد یا خیر و بحث دیگر این است که آیا اکو سیستم هایی که در شهر وجود دارد ما را در مقابل حوادث حمایت می کنند؟

وی  با اشاره به تاکیداتی که در برنامه سوم توسعه شهر تهران در حوزه افزایش تاب آوری شهری دارد، گفت: مهمترین مفاد قانونی در برنامه سوم شهر تهران در حوزه تاب آوری، ماده 57است که دارای بندهای مختلفی است. این ماده قانونی به مدیریت سفرهای آب زیر زمینی اشاره دارد و شهرداری باید بهره برداری غیر مجاز از آب های زیر زمینی را مدیریت و کاهش مصرف آب را هدف گذاری  کند. این کار حتما با تغییر در کشت الگوهای سبز و پایش آن در سیستم های آبیاری انجام می شود.

رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران افزود: همچنین در ماده 60 برنامه سوم توسعه، شهرداری موظف شده است تا سیستم های تهویه شهرکه دره ها و کوهستان های اطراف هستند را به عنوان میراث طبیعی به رسمیت بشناسد و اقدامات لازم برای به ثبت رساندن این منابع را انجام و با  موارد تخریب و تجاوز به این حریم ها برخورد کند.

وی با اشاره به برنامه های انجام شده توسط مدیریت شهری در اجرای مفاد ماده 57 برنامه سوم توسعه شهر تهران ادامه داد: در اجرای ماده 57، شهرداری یک عملکرد کاهش 25 متر معکبی در استفاده از آب های زیر زمینی را داشت. بر این اساس 62 درصد از سیستم های آبیاری فضای سبز شهر تهران مجهز شده و دراین حوزه بر اساس برنامه های بالادستی اقدامات لازم انجام می شود. همچنین  در زمان تغییرات اقلیمی و افزایش حرارت زمین، ایجاد جزایر حرارتی مهم است که در این بخش نیز شهرداری تهران به صورت سنتی برنامه افزایش سطح بوستان ها را دارد.

آرش میلانی با اشاره به اجرای ماده 60 برنامه سوم توسعه شهر تهران از سوی شهرداری بیان کرد: در بحث ثبت میراث طبیعی در حال حاضر حرکت خاصی انجام نشده و تنها کاری که در این زمینه صورت گرفته، این است که شورای شهر تهران توانسته توچال را به ثبت برساند و برای کوه بی بی شهربانو نیز طرح الزام ثبت آن را نیز تصویب کرده است که شهرداری باید در این زمینه اقدامات لازم را انجام دهد. ازسوی دیگر یکی از مسائل مهم در ثبت و حفظ میراث طبیعی شهر تهران شناخت درختان، رصد آنها و تهیه شناسنامه است که در سال 98 حدود 1820 اصله درخت در شهر تهران شناسنامه دار شده اند.

وی تاکید کرد: در مجموع عملکرد شهرداری تهران در دو ماه 57و 60 خوب بوده است. همچنین در بحث همکاری های بین سازمانی حرکت مهمی در تابستان امسال انجام شد که بر مبنای آن تفاهم نامه طرح جامع مدیریت مصرف آب در شهر تهران بین مدیریت شهری و وزارت نیرو به امضاء رسید. بر مبنای این تفاهم نامه باید مصرف 133 متر مکعبی آب از چاه های شهر تهران به 80 متر مکعب کاهش دهیم. دراین ارتباط شورای شهر اختیار قانونی را برای افزایش سالانه تعرفه آب و فاضلاب را به وزارت نیرو داده است که بخشی از درآمد حاصل از آن به توسعه شبکه آب و فضای سبز اختصاص پیدا کند.

رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران با اشاره به تدوین و تصویب طرح جامع کاهش آلودگی هوا در سال 98 گفت: مطالعات و نقشه راه مورد نیاز در سال 98 توسط شرکت کنترل کیفیت هوای تهران انجام شد. همچنین تهیه طرح جامع پسماند شهر تهران است یکی دیگر از اقدامات مهم مدیریت شهری در حوزه محیط زیست است که با تصویب این طرح در شورا تا 20 سال آینده وضعیت شهر تهران در این حوزه مشخص می شود.

وی بااشاره به انجام مطالعات در خصوص تدوین طرح جامع فضای سبز افزود: با وجود اقدامات انجام شده اما همچنان کمبودهایی در تاب آوری محیط زیست شهر تهران وجود دارد. یکی از مهمترین موضوعات قابل توجه در این حوزه، این است که شناسایی مخاطرات آسیب پذیر را در تمامی حوزه های شهری انجام نمی دهیم. ازهمه مهمتر اینکه برنامه راهبردی مشخصی برای تغییرات اقلیمی در شهر تهران نداریم تا بتوانیم بر این اساس به سیستم جهانی متصل شده و از منابع اعتباری ای که در این زمینه به شهرها اختصاص داده می شود، استفاده کنیم.

 

احصای مخاطرات زیست محیطی شهر تهران در حوزه مدیریت پسماند

در ادامه این نشست علمی مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهر تهران با بیان اینکه در شهر تهران با افزایش جمعیت و بالا رفتن روند توسعه شهری اثرات مخرب زیست محیطی این روند را باید کاهش دهیم، گفت: در سال های گذشته به دلیل بی توجهی ای که برخی از مدیران شهری به موضوع مدیریت پسماند داشتند و یا با اقدامات گذرایی که در این حوزه انجام داده بودند، با مشکلات فزاینده ای روبه رو بودیم. بر همین اساس اقدام به احصای چالش های اساسی در این حوزه کردیم.

صدرالدین علیپور با بیان این مطلب افزود: به عنوان مثال موضوعات مربوط به نحوی جمع آوری موقت پسماند ها و یا در خصوص شکل مخازن زباله ها که  خود تبعاتی را مانند جاری شدن شیرابه و آلودگی های ناشی از آن که  محلی برای رشد و تکثیر جانوران موذی است را شناسایی کردیم.

وی ادامه داد: در گام های بعدی اقدامات لازم در خصوص مراحل جمع آوری زباله و وجود ایستگاه های میانی را انجام دادیم و در قسمت پایانی جمع آوری زباله در شهر تهران یعنی مجموعه آراد کوه به موضوع جمع آوری شیرابه ها و نفوذ آن به داخل خاک و ایجاد دریاچه شیرابه در این محدوده که بحث تاب آوری شهری را در این بخش تهدید می کرد، تمامی مشکلات را احصاء کردیم.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهر تهران با بیان اینکه در جریان مطالعه و تدوین طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران سعی کردیم تا زمان تهیه و تصویب آن اقدامات سریع تری را در این حوزه انجام دهیم، یادآور شد: برای اینکه زمان را از دست ندهیم سعی کرده ایم با شناسایی چالش های موجود در حوزه مدیریت پسماند و مطالعه روش هایی که اکنون در دنیا به عنوان مدیریت موثر در این حوزه استفاده می شود، با بهره گیری از واژه مشترکی که در دنیا  دررابطه با کاهش پسماند  مطرح است، طرح کاپ را با هدف تلاش برای کاهش دفن زباله تبدیل آن به مواد مصرفی و انرژی در تهران اجرا کنیم.

وی با اشاره به اینکه طرح کاهش پسماند را  با نام طرح کاپ که مخفف کاهش پسماند است ، اکنون در تهران اجرایی شده، تاکید کرد: یکی از مهمترین ایراداتی که در حوزه مدیریت پسماند در سال های گذشته وجود داشت، این بود که به غیر از بی توجهی هایی که در سیستم مدیریتی این حوزه وجود داشت و  هر مدیری بر اساس سلیقه و امکاناتی که داشت اقدامات جداگانه ای رادر این حوزه انجام داده بود. بر همین اساس در دوره جدید مدیریت شهری سعی شد تا در قالب طرح کاپ از مبدا تا مقصد فرایند مدیریت پسماند را به عنوان یک سیستم در نظر بگیریم و  با هماهنگی ای که با مجری طرح جامع داشتیم تلاش شد تا از اهداف 20 ساله شهر تهران دور نشویم. بر همین اساس قسمت های نهایی شده طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران را در قالب طرح کاپ اجرایی کردیم.

علیپور با اشاره به 6 گام شهرداری تهران در اجرای طرح کاپ با هدف مدیریت پسماند گفت: نخستین گام حذف مخازن از سطح شهر تهران را اجرا کردیم.در طرح جامع مدیریت پسماند نیز به این نتیجه رسیدیم که شکل استفاده از مخازن زباله در  تهران اشتباه  بوده و تفکیک زباله را از مبدا به حداقل می رساند. ازسوی دیگر وجود این مخازن باعث شده تا زمان خاصی برای جمع آوری زباله هااز سطح شهر وجود نداشته و مهمتر از همه زمان جمع آوری مکانیزه پسماند را در شهر تهران بالا می برد. همچنین مشکل شیرابه و زباله گردی را در شهر افزایش می دهد.

وی افزود: این مرحله یکی از مشکل ترین مراحل طرح کاپ بود. به دلیل عادتی که شهروندان تهرانی به این شیوع خروج زباله از خانه های خود داشتند.در چند منطقه این بخشاز طرح کاپ رابه صورت  پایلوت آغاز کردیم. حدود 10 هزار ساختمان اداری، تجاری و مسکونی را تحت پوشش این طرح در 4 منطقه  21،22،16 و 6  قرار دادی. در این محدوده ها اقدام به استفاده از مخازن تفکیکی به رغم مقاومت هایی که از سوی شهروندان وجود داشت، کردیم. همچنین از ظرفیت تشکل های زیست محیطی و فعالان محیط زیست در این زمینه استفاده کردیم.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهر تهران ادامه داد: در گام دوم به ساماندهی ایستگاه های میانی پرداختیم. در مجموع فلسفه ایجاد ایستگاه های میانی در گذشته این بود که بخشی از تفکیک زباله در این مجموعه ها انجام شود. به عنوان مثال شیرابه  پسماندها  گرفته و بعد به مجموعه آراد کوه منتقل شود. این در حالی است که در 11 ایستگاه میانی ای که در شهر تهران وجود داشت، هیچ کدام از این فرآیندها انجام نمی شد. روند مدیریت پسماند به این صورت بود که زباله ها از سطح مناطقو نواحی به  ایستگاه ها منتقل و با بی نظمی به زباله ها به مجتمع آراد کوه فرستاده می شد.

وی یادآور شد: در 4 محدوده غرب، شرق، شمال و جنوب ایستگاه هایی را مشخص کرده و با ظرفیت بخش خصوصی اقدام به تفکیک حداکثری پسماندها کردیم. پیمانکاران پسماند های خشک را دراین محدوده ها  مستقر شده و اقدام به فشرده سازی و تصویه پسماند ها جهت انتقال به مجتمع آراد کوه می کنند. بر همین اساس زباله ها با خودروهای به مرکز دفن و سایت تهیه کمپوست منتقل می شوند.

صدرالدین علیپور با اشاره به گام سوم طرح کاپ در خصوص جمع آوری پسماندهای حجیم توضیح داد: در گذشته تمامی پسماند های حجیم از جمله سر شاخه های درختان به سایت دفن زباله منتقل می شدند که گاها باعث آتش سوزی در این مجموعه می شد در حال حاضر پسماندهایی مانند لاستیک، شیشه ها  و مبلمان در 4 ایستگاه تفکیک می شوند. به عنوان مثال پسماندهای چوبی تبدیل به چیپس می شود و پسماندهاییبا جنس لاستیک و شیشه را نیزبه صورت جداگانه جمع آوری می کنیم. این پسماندها دیگر به سایت دفن آراد کوه منتقل نمی شوند.

وی با اشاره به اجرای طرح الکتروکاپ در شهر تهران تاکید کرد: پسماند الکترونیکی تحت عنوان طرح الکتروکاپ از سطح تهران جمع آوری می شود. بر همین اساس در 24 نقطه از شهر تهران اقدام به ایجاد غرفه های جمع اوری پسماند الکترونیک کردیم که اقدام به دریافت پسماندهای الکترونیک از شهروندان می کنند.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهر تهران با بیان اینکه گام چهارم شهرداری در اجرای طرح کاپ هوشمند سازی مدیریت پسماند در پایتخت بود، گفت: در این دوره راه اندازی اپلیکشن ها را در دستور کار قرار دادیم. همچنین صورت وضعیت الکترونیکی تمامی خودروهای جمع آوری پسماندهای شهری، پزشکی و ساختمانی تهیه شد و اکنون تمامی این خودروها توسط یک مرکز به صورت آنلاین رصد و کنترل می شوند.

به گفته وی؛ سه اپلیکیشن با همکاری سازمان فاوای شهرداری تهران ایجاد شد که اکنون در حال فعالیت هستند.

علیپور با بیان اینکه گام پنجم شهرداری در این حوزه آموزش و فرهنگ سازی است، افزود: در حال حاضر طرح شنبه بدون پسماند   با همکاری تشکل های محیط زیستی در تهران اجرا می شود. سعی داریم تا به شهروندان آموزش دهیم که در این روز پسماندهای حجیم خود را جمع آوری کنند. همچنین با همکاری یکی از فعالان محیط زیستی در تمامی محلات اقدام به انجام آموزش های شهروندی در حوزه پسماند کرده ایم.

وی با اشاره به اینکه گام ششم طرح کاپ در مجتمع آراد کوه انجام می شود، ادامه داد: بالا بردن کیفیت کمپوست تولیدی در شهر تهران یکی از اقداماتی است که در گام ششم طرح کاپ انجام می شود در حال حاضر سازمان پارک هاو فضای سبز و مناطق 22گانه شهر تهران از کمپوست هایی که در این مجتمع تولید می شود، برای فضای سبز خود تهیه می کنند. کودهای کمپوست تولیدی در این مجتمع دارای استانداردهای ملی هستند. همچنین بهبود وضعیت تصفیه شیرابه و ایجاد شهرک بازیافت در مجتمع آراد کوه در حال انجام است. اقداماتی نیز در زمینه طرح زباله سوزی و تولید محصولات مرتبط که در صنایع سیمانی استفاده می شود تا افزایش ظرفیت تولید به 1000 تن در حال انجام است که امیدواریم در یک بازه زمانی 3 ساله نتایج قابل توجهی به دست آورد.

 

ضرورت تهیه طرح جامع مدیریت پسماند ناشی از بلایای طبیعی در تهران

در بخش دیگری از  وبینار تاب آوری محیط زیستیِ شهر تهران با اشاره به موضوع مدیریت پسماند و تاثیر آن بر تاب آوری شهر تهران گفت: اگر تاب آوری را قابلیت ریکاوری یک شهر در مقابل مشکلات و چالش ها بدانیم و از طرفی پسماند را به عنوان یک چالش تصور کنیم - به رغم اینکه می تواند به عنوان یک فرصت به آن نگاه کرد-، از دو دیدگاه بحث تاباوری مدیریت پسماند را می توان بررسی کرد. دیدگاه نخست این است که پسماند خود یک چالش است که باید بدانیم چگونه می توانیم این مساله را با رویکرد  حداکثر بازیابی منابع و حداقل دفن پسماند مدیریت کنیم. دیدگاه دوم در حوزه مدیریت پسماند در مورد تاب آوری شهری است.

مهدی جدیدی قاضی زاده با بیان اینکه در این حوزه باید به بحث مدیریت پسماند ناشی از بلایای طبیعی توجه کرد، افزود: به نظر می رسد که شهر تهران همراستا با طرح جامع مدیریت پسماند، نیاز به تهیه طرح جامعی نیز در این رابطه دارد.

وی با بیان اینکه سهم وقوع رخدادهای طبیعی دردو دهه گذشته بیشتر مربوط به وقوع سیلاب، طوفان و زلزله است، ادامه داد: مخاطره طبیعی سیلاب با توجه به سیل خیزی ای که برخی از شهرهای ایران دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است. همچنانکه آخرین بار در سال گذشته بخشی از کشور دچار این مشکل شد.

 این استاد دانشگاه با اشاره به اضافه شدن شیوع بیماری های پاندومی به رخدادهای طبیعی در کشور به ویژه شهر تهران بیان کرد:  پسماندهای حاصل از این رخدادها نیاز به مدیریت دارد و در تاب آوری شهری بعد از وقوع این رخدادهای طبیعی تاثیرگذار است. این پسماندها انواع مختلفی دارد و بسته به اینکه چه اتفاقی  در این کلانشهر روی می دهد، تنوع تولید پسماندها نیز متفاوت  خواهد بود اما نکته مهم بحث همه گیری پسماندها در رخدادهای طبیعی است.

قاضی زاده با بیان اینکه در زمان وقوع رویدادهای طبیعی پسماندهای روزانه شهروندان کاهش می یابدف یادآور شد: در زمان وقوع یک رویداد طبیعی با سه موج ناشی از تولید پسماندها مواجهه هستیم که مهمترین آن پسماندهای ناشی از تخریب است که با حجم وسیعی از پسماند های این بخش روبه رو می شویم. در گام بعدی با یک اختلاف زمانی بحث پسماندهای پزشکی مطرح می شود. به عنوان مثال با ایجاد یک رویداد طبیعی و یا شیوع بیماری همه گیر پسماندهای پزشکی بیشتر می شود کمااینکه در شهر تهران تولید پسماندهای پزشکی با شیوع بیماری کرونا از تولید روزانه 70 تن به 200 تن تولید در حال حاضر رسیده است.

وی با اشاره به اینکه مدیریت شهری باید قبل از مواجهه با افزایش این نوع پسماند آمادگی لازم را داشته باشد، تاکید کرد: در زمان وقوع یک رخداد طبیعی در گام سوم شهرها با تولید پسماندهای ناشی از زندگی کمپینی شهروندان آسیب دیده روبه رو هستند که تولید این نوع زباله نیز با یک اخلاف زمانی نسبت به دو گام قبلی در شهرها ایجاد می شود که مدیران باید به این نواسانات در مدیریت پسماند و افزایش تاب آوری شهری در این حوزه توجه داشته باشد.

 

تاثیر آلودگی هوا در افزایش مرگ و میر ناشی از بیماری کرونا ویروس

عضو هیات علمی پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پژشکی تهران نیز با اشاره به مساله آلودگی هوا و تاثیر آن در تاب آوری شهر تهران گفت:  آلودگی هوا یک مشکل جهانی است. براساس آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی بیش از 90 درصد مردم دنیا در معرض غلظت آلاینده های هوا قرار دارند. حتی در کشور آمریکا که پیشرو در حوزه کاهش آلودگی هوا محسوب می شود، در حال حاضر 82 میلیون نفر از مردم این کشور در محدوده هایی زندگی می کنند که میزان غلظت یکی از آلایاینده های هوا بالاتر از حد استاندارد است.

محمد صادق حسنوند با بیان اینکه بر اساس مطالعات سازمان بهداشت جهانی هر ساله میزان مرگ و میر مردم در مواجهه با آلودگی هوا  7 میلیون نفر است، افزود: این آمارها نشان می دهد که آلودگی هوا به عنوان یک عامل تاثیرگذار عمومی در مرگ و میر شهروندان شناخته می شود. در حالی که در اثر شیوع بیماری کرونا تا کنون 1.6 میلیون نفر از مردم جهان جان خود را از دست داده اند اما هر سال بر اثر آلودگی هوا 7میلیون نفر جان خود را از دست می دهند.

وی ادامه داد: همچنین مطالعات جهانی نشان داده اند آلودگی هوا بعد از استعمال سیگار دومین عامل بروز بیماری های غیر واگیر است. به عبارتی آلودگی هوا بعد از مصرف سیگار بیشترین سهم را در شیوع این نوع بیماری ها دارد. همچنین بر اساس آخرین مطالعاتی که دردنیا در رابطه با تاثیر بیماری های غیر واگیردار توسط دانشگاه واشنگتن انجام شده، آلودگی هوا در کشور ما بر اساس داده های سال 2017هفتمین عامل خطری است که بیشترین موارد مرگ را به خوداختصاص داده است.

عضو هیات علمی پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پژشکی تهران بیان کرد: برخلاف سایر کشورها در ایران روند غلظت آلایندگی ها با روند کاهش منطقی این آلاینده ها روبه رو نیست. در حالی که در کشورهای دیگر مانند چین، هند و ... هر چند میانگین غلظت آلودگی هوا  بسیار بالاتر از ایران است، اما روند غلظت آلایندگی هوا در این کشورها کاهشی است. این در حالی است که در کشور ما این روند یا افزایشی بوده و یا  ثابت باقی مانده است.

به گفته حسنوند؛ درسال 1990 در ایران عامل آلودگی هوا بیشترین سهم را در مرگ و میر ها به خود اختصاص داد این در حالی است که در سال2017 جایگاه ایران در این بخش بالاتر رفته و سهم بیشتری از موارد مرگ و میر مردم را به خود اختصاص دهد.

وی یادآور شد: بر اساس آخرین مطالعه ای که در پژوهشکده محیط زیست انجام شده و بر اساس آن اطلاعات مربوط به ایستگاه های پایش در کل شهرهای کشور مورد بررسی قرار گرفته، نتایج مطالعه نشان می دهد که هیچ منطقه ای ازکشور ما نیست که میانگین سالانه پایین تر از حد استاندارد در غلظت آلاینده ها دشته باشد این مساله نشان می دهد که در تمام مناطق کشور با این مشکل روبه رو هستیم و به صورت کلی میزان غلظت سالانه در ایران 35 میکرو گرم بر هر متر مکعب است که این میزان 3برابر استاندارد جهانی است.

این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به وضعیت آلودگی هوا در شهر تهران تاکید کرد: مطالعات مربوط به توزیع مکانی آلایندگی هوا نشان می دهد که یک نابرابری ای در این زمینه در شهر تهران به نسبت سایر نقاط کشور وجود دارد. به عبارتی بر اساس اطلاعات موجود بیشترین ذرات آلاینده شهر تهران در مناطق جنوب غرب و جنوب شرقی تهران است که به حدود 40 میکرو گرم بر متر مکعب می رسد و کمترین غلظت ذارات معلق در هوا در منطقه دو و در محدوده محله های سعادت آباد و محله پونک است که بین 17تا 19 میکرو گرم در یک متر مکعب است. این مساله نشان می دهد شهروندان ساکن در مناطق جنوبی و شمالی با تفاوت های زیادی در حوزه میزان غلظت آلاینده های هوا روبه رو هستند که این تفاوت به 2 برابر نیز می رسد. این در حالی است که تفاوت غلظت آلایندگان هوا  بین دو شهر تهران و اردبیل بسیار کمتر از تفاوت های موجود در مناطق جنوبی و شمالی شهر تهران است.

وی با اشاره به بررسی های انجام شده در بین سال های 85 تا 98 در کشور در هیچ سالی میزان غلظت آلاینده ها در حد استاندارد نبوده است، گفت: در این میان وضعیت شهر تهران در این زمینه جالب نیست به گونه ای که بیشتر از70 درصد از روزهای سال آلودگی هوا بالاتر ازحد مجاز است. هر چند درسال 97 غلظت آلاینده های هوا کاهش پیدا کرد اما در سال 98 شاهد افزایش دراین حوزه بودیم. می توان این گونه نتیجه گرفت که درسال 97کاهش میزان آلایندگی های هوا به دلیل تغییرات جوی بوده است.

عضو هیات علمی پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پژشکس تهران با بیان اینکه در برنامه های دوم تا ششم توسعه کشور  عنوان شده کیفیت هوا باید در حد استاندارد باشد، ادامه داد: یکی از برنامه های موفق در شهر تهران کاهش گوگرد در سوخت هاست که تاثیر خود را در میزان غلظت آلاینده ها نشان می دهد.

وی در ادامه با اشاره به مطالعاتی که در دانشکده محیط زیست درباره تاثیر آلودگی هوا بر  بیماری ها در حال انجام است، بیان کرد: بر اساس دو رویکردی که در دنیا وجود دارد و سازمان جهانی بهداشت پیشنهاد می دهد حدود4349 مورد مرگ منتسب به آلودگی هوا برای افرادی بالای 30 سال در شهر تهران اتفاق افتاده است. به عبارتی حدود 10 درصد از مرگ های شهر تهران منتسب به آلودگی هوا بوده است.

 حسنوند با بیان اینکه همیشه تاب آوری شهر تهران در مقابل آلودگی هوا کمتر و حساسیت ها دراین زمینه بیشتر بوده است، یادآور شد: این مساله در پاندومی کرونا خود را نشان داده است. به عنوان مثال مطالعات جهانی نشان می دهد مواجهه با آلودگی هوا باعث می شود که تعداد مرگ و میر و بستری شدن مردم به دلیل ابتلا به بیماری کرونا افزایش پیدا کرده است. علت این است که افرادی که به صورت بلند مدت در مناطقی که آلودگی هوای بیشتری دارد، زندگی  می کنند  به واسطه ایجاد بیماری های زمینه ای مانند قلبی و عروقی، دیابت و ... امکان ابتلا به بیماری های واگیردار مانند کرونا افزایش پیدا می کند و  در شرایطی که یک پاندومی تنفسی مانند کرونا ویروس ایجاد می شود حساسیت افراد دارای بیماری زمینه ای بیشتر می شود.

وی با اشاره به اینکه برای افزایش تاب آوری در مواجهه با پیامدهای تنفسی ناچار هستیم آلودگی هوا را در تهران کاهش دهیم، تاکید کرد: از نظر تکنولوژی تعریفی که برای تاب آوری وجود دارد، این است که یک شهر برای رویاوریی با یک بحران توانایی خود راحفظ کند. در مورد تاب آوری در مقابل آلودگی هوا باید ظرفیت ذی نفعان محلی برای توسعه اقداماتی که بتواند تاب آوری آنها افزایش پیدا کند.

 

کاهش تاب آوری اجتماعی به دلیل حذف عنصر آب در شهرها

در بخش پایانی این نشست علمی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی با پرداختن به موضوع تاثیر آب در تاب آوری اجتماعی گفت: شهرها بر گستره طبیعی مکان شکل گرفته و رشد می کنند.لازم است بررسی شود شهرهای ایران در چه جهاتی توسعه کالبدی داشته اند و در این میان در یک صد سال اخیر چه نوع توسعه ای در شهرها داشته ایم که ساختار طبیعی شهرها از بین رفته است.  غزاله کرامتی با اشاره به پژوهش تاریخی که در سال 82 در این خصوص انجام شده، افزود: براساس نتایج به دست آمده در شهرهای امروز کشور با حذف مفهومی عنصر آب در زیرساخت شهری روبه رو هستیم و در نهایت این عنصر در مقیاس کوچک در حد فواره و آب نما دیده می شوند در صورتی که در طول تاریخی به این صورت نبوده و  هر زمان که جکومت های ایرانی مقتدر بوده اند مانند دوران صفویه حدود و عرصه های فضایی با عنصر آب تعریف می شده است.

وی ادامه داد: در این مطالعات که در سه بعد کلان و میانی و خرد عنصر آب را در شهرها بررسی کرده نشان می دهد متاسفانه با حذف مفهومی عنصر آب در شهرهای کشور روبه رو هستیم این درحالی است که نحوی مدیریت آب در شهرهای ایرانی ساختار محله ها  و میزان تاثیرگذاری شهروندان بر سرنوشت شهرها را در گذشته مشخص می کرده است. از سوی دیگر نقش آب در ایران که  مهمترین تمدن و مهندسی آب دنیا را  داشته  و مردمانی که با مهندسی قنات ها در سه هزار سال پیش آب را به تمام قسمت های یک شهر منتقل می کردند، در یک قرن اخیر فراموش شده است.

این استاد دانشگاه با اشاره به روند حذف عنصر آب در شهر تهران بیان کرد: شهر تهران دارای دو طرح جامع اصلی است. طرح جامع اول این شهر در سال 47 تهیه شده که در آن به طور کامل ساختار طبیعی این شهر نادیده گرفته شده است. به عنوان مثال ساختار آبی تهران به هیچ عنوان  در این طرح در نظر گرفته نشده است و یک توسعه خطی مبتنی بر حرکت اتومبیل در جاده ها و اتوبان ها برای تهران طراحی شده است.

وی  یادآور شد: در طرح جامع اول شهر تهران با یک نگاه غربی و آمریکایی برای توسعه این کلانشهر تصمیم گیری شده است و هیچکدام  از ویژگیهای سرزمینی مورد توجه قرار نگرفته است این در حالی است که در طرح جامع دوم شهر تهران که در سال 86 تصویب شد، شهر تهران تصمیم گرفت تا به ساختار طبیعی شهر به عنوان یک ساختار پایه در توسعه شهری توجه کند.

کرامتی تاکید کرد: در یک دهه اخیر همزمان با ابلاغ طرح جامع شهری تهران در سال 86 مقرر شد تا نقشه های رود دره های پایتخت تهیه شود. تصمیم بر این بود تا عنوان شود اگر آب ها را در تهران جاری کنیم با چه زیبایی هایی روبه رو  خواهیم شد و با عرصه های طبیعی طبیعت محور را در دل این کلانشهر می توانیم  فاصله شهروندان را با طبیعت کمتر کنیم..

وی با اشاره به تصویب طرح راهبردی حریم پایتخت که در سال 95 توسط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب شد،گفت: کلیات این طرح در سال 92 تایید شده است. رویکرد این طرح نیز بر این اساس بود که باید آب در سطح شهر جریان داشته باشد به همین دلیل نقش جاری شدن رودخانه ها و دریاچه های پشت سدها که در منطقه 6000 کیلومتری استان تهران وجود دارد، وضعیت مشخص تری داشت اما متاسفانه ازسال 95 تا کنون این طرح اجرایی نشده است.

 

نحوه ارجاع به اثر

پژوهشگران حاضر در وبینار آنلاین  تاب اوری محیط زیستی شهر تهران عنوان کردند تغییرات اقلیمی مهمترین عامل در تاب آوری شهری محسوب می شود و باید مدیریت شهری تهران اقدام به تهیه نقشه راه در این حوزه کند. همچنین در موضوع تاثیر مدیریت پسماند در تاب آوری شهری مطرح شد در دوره جدید شهرداری تهران همزمان با انجام مطالعات تهیه طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران در 6 گام اقدام به افزایش تاب آوری تهران در این حوزه با افزایش طرح کاپ کرده است. اما در عین حال باید به پسماندهای ناشی ازبلایایی طبیعی مانند افزایش پسماندهای پزشکی با شیوع بیماری کرونا توجه شود. محققان همچنین به تاثیر آلودگی هوا در افزایش مرگ و میرهای ناشی از بیماری کرونا تاکید کردند.

rating
به اشتراک گذاری

اخبار مرکز نشست‌های مرکز

  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

| print