| 18 آذر 1400

برای تهیه کتاب های مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران به کتاب فروشی های زیر مراجعه کنید:

- فروشگاه کتاب دانش شهر: تهران، میدان آرژانتین، نبش خیابان الوند، مجتمع تجاری بهاران، طبقه همکف

- کتاب پرهام: تهران، خیابان انقلاب، خیابان 12 فروردین، پلاک 297

- کتاب اسم: خیابان انقلاب، بین ابوریحان و فلسطین، پلاک 1126

تحلیل فضایی تمركز گرایی در ایران با تاكید بر جایگاه مجموعه شهری تهران

1393/8/14 | 13:23 | 764 | 0
تحلیل فضایی تمركز گرایی در ایران با تاكید بر جایگاه مجموعه شهری تهران

این گزارش ابعاد تمرکزگرایی فضایی ایران را با استفاده از حساب‌های منطقه‌ای مورد تحلیل قرار داده است. حساب‌های منطقه‌ای مجموعه‌ای از اطلاعات آماری است که به صورت جامع و هدفمند، مطالعه‌ی کمی و منظم فعالیت‌های اقتصادی یک منطقه مشخص را برای یک دوره‌ی زمانی معین که به طور معمول یک سال است، امکان‌پذیر می‌سازد. حساب‌های مذکور از نظر اهمیت همان نقشی را که حساب‌های ملی در کشور بر عهده‌دارند، در سطح منطقه ایفاء می‌کنند.‌ در حساب‌های منطقه‌ای ایران، استان‌ها، معادل منطقه در نظر گرفته می‌شوند.
گزارش حاضر توزیع فضایی تولید ناخالص محصول داخلی (با و بدون احتساب سهم نفت) و ارزش افزوده در 15 رشته فعالیت اقتصادی را مورد توجه قرار داده است. همچنین با توجه به اینکه توسعه ایران از ابتدای سده حاضر ه. ش به تدریج بر محوریت شهرها و به ویژه تهران و شهرهای بزرگ کشور قرارگرفته، جایگاه مجموعه‌ی شهری تهران (شامل قلمرو استان تهران و البرز) مورد تأکید قرار گرفته است. مجموعه‌ی شهری تهران در سال 1385 با اختصاص 04/19 درصد از کل جمعیت کشور و 4/25 درصد از جمعیت شهری ایران، در سال 1386، 47/24 درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است. چنانچه سهم نفت در نظر گرفته نشود، این رقم به 62/32 درصد می‌رسد. همچنین سهم مجموعه‌ی شهری تهران از تولید ارزش افزوده 15 رشته فعالیت اقتصادی مورد بررسی، به استثنای سه مورد (1-کشاورزی، شکار، جنگل‌داری؛ 2- ماهیگیری و 3- معدن) در 12 رشته‌ی دیگر، نقش مؤثری داشته است. تمرکز جمعیت یا به عبارت دقیق‌تر تمرکز جمعیت شهری نقش مهمی در تولید ارزش افزوده در اکثر رشته فعالیت‌های اقتصادی در مناطق مختلف کشور داشته است. بررسی رابطه ارزش افزوده و جمعیت شهری نشان می‌دهد، نه‌تنها سیاست‌های تمرکززدایی نتوانسته از نقش برتر تمرکزهای شهری و به ویژه تهران بکاهد، بلکه این روند همچنان ادامه دارد. می‌توان گفت تجمع و تمرکز فضایی جمعیت و فعالیت در یک ارتباط درهم تنیده و متعامل با سایر عوامل جغرافیایی و سرزمینی هم می‌تواند به عنوان یک تهدید و هم به عنوان یک فرصت تلقی شود. اما واقعیت آن است که امروزه کشور از عواقب ناشی از تمرکزگرایی ساختار سیاسی و توسعه‌ی نامتوازن منطقه‌ای رنج می‌برد. بررسی حساب‌های منطقه‌ای در گزارش حاضر نیز حاکی از ادامه مؤثر روندهای تمرکزگرا و ناموزون‌گرای گذشته در کشور به خصوص در مجموعه‌ی شهری تهران است. ادامه این روند بیانگر موفقیت اندک راهبردها و سیاست‌های تمرکززدایی در طی بیش از چهار دهه اخیر است.
 

rating
به اشتراک گذاری

نشریه دانش شهر

  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

| print