بیاب
جزییات مطلب
print
مهار بحران مهاجرت نیازمند تشریک مساعی همه نهادهاست

مهار بحران مهاجرت نیازمند تشریک مساعی همه نهادهاست

تجربه دوره پیش از انقلاب نشان می‌دهد تمام سازمانهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی باید با همدیگر تشریک مساعی کنند تا بتوانند بحران مهاجرت را مهار کنند.

به گزارش روابط عمومی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، حسین آبادیان پژوهشگر تاریخ در نشست تخصصي «تبعات اجتماعي مهاجرت روستاييان به تهران، سياست‌ها و راهكارها» که يك‌شنبه -11 آذر- در این مرکز برگزار شد،  با اشاره به تاریخچه ای از روند صعودی مهاجرت روستاییان به شهر تهران در فاصله ۱۳۴۲-۱۳۵۷گفت: این پدیده بعد از اصلاحات ارضی و به دنبال افزایش درآمدهای نفتی کشور و سوءمدیریتها در مصرف و هزینه کرد دلارهای نفتی در دهه پنجاه رشدی بی‌سابقه یافت.

آبادیان با بیان اینکه به واسطه عملکرد قابل قبول نهادهای سنتی در نظام تولید کشاورزی سابق و تولید کافی محصولات کشاورزی در این دوره ضرورتی به اجرای اصلاحات ارضی نبوده است، گفت: اجرای اصلاحات ارضی پدیده‌ای برون‌زا و با حمایت کشورهای خارجی بود که معضلاتی مثل مهاجرت عظیم روستاییان به شهر را به وجود آورد. در این دوره جمعیت روستاهای اطراف تهران هم افزایشی در خور توجه یافت، انواع سکونت‌گاه‌های غیررسمی در حومه شهر تهران ساخته شد که به مرور به شهرهای بزرگی تبدیل شدند، یکی از این موارد رشد چشمگیر اسلامشهر است که تا پیش از انقلاب روستائی کوچک به شمار می‌رفت که برخی حاشیه‌نشینان را در خود جای داده بود.

به گفته ی وی این وضعیت باعث شده است تا سال 1375 حدود یک پنجم جمعیت شهر تهران در مناطقی اسکان یابند که با ساخت و سازهای غیرمجاز و غیرمتعارف ساخته شده اند. رشد افسارگسیخته مهاجرت‌های روستائی به تهران و افزایش میزان حاشیه‌نشینی در زمره مهمترین معضلات این شهر به شمار می‌رود. این امر نه تنها هزینه‌های مدیریت شهری را افزایش می‌دهد، بلکه باعث بروز بحران‌های فراوان اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اخلاقی و درنتیجه آنومی می‌شود.

این استاد دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) فرایند صنعتی شدن، شهری شدن و مدرنیزاسیون را عاملی برای تبدیل شهر به عرصه ای برای نمایش شکاف عظیم طبقاتی دانست و افزود: به نظر می‌رسد برای مقابله با این وضعیت و با توجه به سوابق تاریخی موضوع، راهی جز ایجاد اشتغال مولد در روستاها وجود ندارد. تجربه نشان داده است هرچه قیمت مسکن و زمین و هزینه زندگی در شهر تهران افزایش یابد، تأثیری ملموس بر رشد مهاجرت‌های روستائی بر جای نمی‌گذارد. همچنین تجربه دوره پیش از انقلاب نشان می‌دهد تمام سازمانهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی باید با همدیگر تشریک مساعی کنند تا بتوانند بحران مهاجرت را مهار کنند.

 

وی افزود: ممانعت از رشد بی رویه مهاجران روستائی به شهر تهران، نمی‌تواند تنها از شهرداری و ارگانهای ذیربط آن برآید، بلکه ضرورت دارد برنامه‌ریزی‌های کلان ملی در این مسیر به حرکت درآید و موازی‌کاری‌های مخرب جای خود را به همکاری متقابل کلیه نهادها و ارگان‌های ذی‌ر‌‌بط بدهد.

در ادامه این جلسه ستار پروین پژوهشگر مسائل اجتماعی پیامدهای اصلاحات ارضی و وابستگی روستاها به شهرها اشاره کرد و گفت: این موارد به دلیل بهم ریختگی معیشت رخ داد، مصرف‌گرایی نابرابرانه، توسعه نامتوازن و تمرکز امکانات در شهرهای بزرگ از مواردی است که روند مهاجرت را به وجود آورده است.

وی این پیامدها را به سه سطح فردی، خانوادگی و مقصد مهاجرت تقسیم کرد و افزود: اشتغال مهاجرین به مشاغل سخت با دستمزدهای پایین و همچنین کارهایی مثل دستفروشی از جمله مسائل آن‌ها در شهرهای بزرگ است که بعضا منجر به اختلال در نظم شهری می‌شود.

این استاد دانشگاه  با اشاره به پژوهشی که در محله هرندی انجام داده است محلاتی از این دست را محل تجمع مهاجرینی با سرمایه اقتصادی و فرهنگی پایین‌تر دانست که به واسطه فقدان توان مالی امکان زندگی در سایر محلات را ندارند و به همین واسطه این محلات به مراکز جرم و انحراف تبدیل می‌شوند.

در ادامه این جلسه که مدیریت مطالعات و برنامه ریزی امور اجتماعی و فرهنگی اقدام به برگزاری آن کرده بود، حاضرین پیش‌فرض‌هایی مانند عدم ضرورت اجرای اصلاحات ارضی و مناسب بودن نظام تولید کشاورزی قبل از اصلاحات ارضی را به بحث گذاشتند. همچنین بر این امر تاکید شد که مهاجرت به مثابه مفهومی ایدئولوژیک به جای مفاهیمی مثل فقر و نابرابری به کار برده می‌شود. در این جلسه تاکید شد که آنچه منجر به بروز مسائل اجتماعی در شهرها می‌شود مهاجرت نیست بلکه فقر فراگیر شهری است. علاوه بر این در این بخش به تاثیر توسعه نامتوازن و شکاف نابرابری بین کلان‌شهرها و سایر مناطق کشور که منجر به از بین رفتن شبکه‌های شهری و روستایی و تمرکز شدید منابع و امکانات در کلان‌شهرها شده است به عنوان مهم‌ترین عامل مهاجرت اشاره شد؛ امری که با مسائلی مثل بحران‌های زیست‌محیطی، خشکسالی، بلایای طبیعی و تعطیلی صنایع تشدید شده است. نهایتا بر این امر تاکید شد که به جای در نظر گرفتن مهاجرین به عنوان مساله شهری و زدن انواع برچسب‌های به این گروه از ساکنین شهرها ضروری است سیاست‌های کلان توسعه‌ای کشور مورد بازبینی قرار گرفته و به جای الگوهای مبتنی بر صرفة مقیاس که ضرورتا منجر به تمرکز سرمایه‌گذاری در کلان‌شهرها می‌شود الگوهای عادلانه‌تر توسعه مبتنی بر آمایش سرزمین در دستور کار قرار گیرد.

 

اخبار مرکز
| print

  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
جستجو
آرشیو مطالب
دسته بندی