بیاب
جزییات مطلب
print
معاون شهردار: از طرح تفصیلی انحراف داشتیم

معاون شهردار: از طرح تفصیلی انحراف داشتیم

انتقاد از نقش دوگانه دولت در برابر مدیریت شهری، ابتلای شهرداری به سندروم تهیه طرح های جدید و فاصله طرح تفصیلی از واقعیت کنونی شهر تهران از جمله مهمترین مسائلی بود که عصر سه شنبه-24 مهر- در جامعه مهندسان مشاور ایران در نشست تخصصی «آسیب شناسی برنامه ریزی و مدیریت توسعه شهری تهران؛ بازنگری طرح تفصیلی» مطرح شد.

به گزارش روابط عمومی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، میثم بصیرت، معاون مطالعات و برنامه‌ریزی امور زیرساخت و طرح جامع این مرکز در این نشست دلایل برگزاری سلسله نشست­های آسیب شناسی یادشده را سررسید موعد بازنگری طرح جامع و طرح تفصیلی، انحراف وضعیت شهر از طرح جامع و اجرایی نشدن طرح­های موضعی و موضوعی آن، تغییرات سازمانی همچون حذف نهاد توسعه و یا شکل­گیری شورای معماری مناطق، و همینطور کاهش کیفیت زندگی و رضایت مردم از زندگی در شهر تهران عنوان کرد.

ارزیابی مداوم؛ حلقه مفقوده برنامه ­ریزی و مدیریت توسعه شهری

نخستین سخنران این نشست اسفندیار زبردست، استاد گروه شهرسازی دانشگاه تهران، با تشریح فرآیند چرخه­ای برنامه­ریزی شهری، آن را دربردارندة سه مرحلة اصلی پیش از تهیه، تهیه برنامه و پس از تهیة برنامه دانست. به گفته ی زیردست در مرحله پیش از تهیه برنامه بسترهای حقوقی و فرهنگی قرار می­گیرند و در مرحله پس از تهیه، سازوکارهای اجرا، نظارت و پایش، ارزیابی و بازنگری. وی افزود: دغدغه چیره در فرآیند برنامه­ریزی و مدیریت توسعة شهر تهران مرحله تهیه برنامه (طرح) است و توجه به مراحل پیش از اجرا (همچون وجود قوانین و نهادها) و ارزیابی پس از اجرای برنامه ­ها حلقه مفقوده و از جمله عوامل اصلی عدم تحقق پذیری و ناکامی برنامه ها در تحقق اهدافشان هستند.

همچنین وی اشاره ای به بحث سندروم تهیه برنامه های جدید داشت و از این موضوع که وقتی برنامه‌ای در ایران اجرایی نمی‌شود و جوابگو نیست، فورا به سراغ تهیه برنامه جدید می رویم، انتقاد کرد .

این شهرساز ادامه داد: مطالعات نشان می دهد چهار عامل در میزان موفقیت برنامه های توسعه شهری در اجرا مهم هستند؛اولین عامل، تعهد نهاد محلی برای اجرای برنامه های تدوین شده است که در سال های گذشته برنامه های توسعه شهری با هدف استفاده در جهت تحقق منافع نهاد محلی طراحی و اجرا شده اند. بنابراین اگر نهاد محلی خود را متعهد و مکلف به انجام برنامه ها بداند میزان موفقیت در دستیابی به اهداف افزایش پیدا می کند.

زبردست به سه عامل دیگر اشاره کرد و افزود: کیفیت برنامه، مشارکت شهروندان و بخش خصوصی در اجرا و وجود قوانین و مقررات متناسب با نیاز و رعایت آن از جمله عامل­های مهم دیگر برای موفقیت در اجرا شناخته شده اند.

وی با بیان اینکه گاهی مواقع برنامه ها در همان هنگام ابلاغ، حکایت از اجرایی نشدن دارند، ادامه داد: قانون محدوده و حریم زمانی هنگام تصویب و ابلاغ مشروط شد به رفع تعارض با قوانین فرادست که این امر خود نشان از اجرایی نشدن قانون فوق الذکر دارد که باید ابتدا این تعارض مرتفع و سپس تصویب و ابلاغ می شد.

وی افزود: بررسی­ها نشان می­دهد طرح جامع مصوب 86 با طرح مجموعه شهری مصوب 82، 75 درصد هماهنگی دارد اما این تطابق در طرح تفصیلی و طرح مجموعه شهری کاملا بالعکس است.

ایشان در پایان تاکید کرد که با وجود این مشکلات انحراف برنامه­ها در اجرا، وجود برنامه بد بهتر از نبود برنامه است؛ به ویژه آنکه در دوره ای که تهران فاقد طرح جامع و تفصیلی بود (از دهة 1370 تا اواسط دهة 1380) نداشت، وضعیت بدی داشت. به گفته ی این شهرساز در حال حاضر تنها فشار اجتماعی می تواند مانع از انحراف از برنامه­های شهری باشد.


همه کنشگران در انحراف از طرح جامع مسئول اند

پیروز حناچی، معاون شهرسازی و معماری، از مسئول بودن همه کنشگران در خصوص انحراف از طرح جامع سخن گفت. حناچی سخن خود را با این موضوع آغاز کرد که در سال 1392 با ورود مجدد ایشان به عنوان معاون شهرسازی و معماری به وزارت راه و شهرسازی، اطلاعات انحراف از طرح جامع و تفصیلی تهران نه در دورة پیش در آن معاونت وجود داشت، نه از سوی مدیریت شهری وقت ارائه می­شد و نه مهندسان مشاور مسئول 22 منطقه به شکل مناسب ارائه می‌کردند. در عدم دسترسی به هیچگونه اطلاعات بود که شورای عالی شهرسازی و معماری در نیمه دوم سال 93 رای به توقف برج سازی در تهران داد. زیرا بر اساس شناسایی­های انجام شده 275 برج در معابر زیر 20 متر ساخته شده بود که عملا امکان امدادرسانی در مواقع بحران و حوادثی مشابه پلاسکو را سلب می کرد.

وی اضافه کرد: در چنین مواردی و همچنین موضوع بحث تخریب باغات اتفاقی که نتیجه­بخش بود، کشاندن این موضوع به جامعه مدنی بود و فشار اجتماعی سبب شد که فرآیند تخریب باغات و برج سازی کندتر شود به شکلی که مدیریت شهری وقت به دنبال لغو مصوبات قبلی کمیسیون ماده پنج برآمد.

همچنین وی در انتها با اشاره به ساخت شبکه­ای از راه­ها خارج از طرح جامع همچون کمربندی شوشتری، ادامه بزرگراه صیاد شیرازی، ادامة بزرگراه یادگار امام، پل دو طبقة صدر به نقد امکان تصمیم­گیری خارج از چارچوب برنامه­های شهری پرداخت.


انتقاد از نقش دوگانه دولت در برابر مدیریت شهری

محمد مهدی معینی، پژوهشگر مسائل شهری، در ادامه نشست با اشاره به این موضوع که شهرهای دیگر هم وضعیت حال حاضر تهران را دارند؛ از مشهد به عنوان نمونه­ای یاد کرد که 11 سال است بدون طرح تفصیلی اداره می­شود و وضع متفاوتی از تهران ندارد. به گفته وی تهران، در دهه 1370 حدود ده سال بدون برنامه اداره شد و نتایج و پیامدهای آن مشابه وضعیت زمانی است که از سال 86 تاکنون با برنامه اداره شده است. وی تاکید کرد: حتی ایجاد و راه­اندازی یک سازمان (همچون نهاد توسعه شهری) نمی­تواند اثرگذار باشد همانگونه که در تهران نبود و یا در مشهد نیز اثرگذاری لازم را ندارد.

وی از نقش دوگانة حکومت مرکزی در قبال مدیریت شهری انتقاد کرد و گفت: این موضوع که دولت نه به مدیریت شهری کمک می کند و نه به آن اختیار عمل می دهد، چالش جدی مدیریت شهری است.


طرح تفصیلی به دور از واقعیت تهران است

در ادامه این نشست، مسعود حمزه ای، مدیرکل دفتر نظارت بر برنامه‌هاي توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی، ضمن ارائة تصویرهایی از نقشه­های طرح تفصیلی که شبکه معابر پیشنهادی از روی فضای سبز و یا مسکونی عبور کرده­اند، بر این موضوع تاکید کرد که این برنامه واقعیت موجود را درنظر نگرفته است.

وی عنوان کرد: تغییرات اساسی طرح تفصیلی نسبت به طرح جامع از جمله دلایل شرایط کنونی است. به عنوان مثال در اردیبهشت 91 مصوبه ای در شورایعالی ارائه شد که جمعیت پذیری برنامه را تا 1.300.000 نفر افزایش می داد که مستقیما بر افزایش تراکم و ساخت و ساز بر تهران اثر داشت. به عنوان نمونه ای دیگر برای طرح تفصیلی منطقه 22، بندی در طرح تفصیلی ارائه شد که با ارجاع به مصوبات پیش از طرح جامع، ساخت و ساز مسکونی در این منطقه را تا 20 طبقه و ساخت و ساز اداری- تجاری را بدون محدودیت تعداد طبقات ایجاد کرد.

حمزه ای از دست دادن اراضی ذخیره شهری را یکی دیگر از اثرات سوء اجرای طرح تفصیلی برشمرد و گفت: با شکل گیری شورای معماری در مناطق بسیاری از اختیارات به این شورا واگذار شد وحتی در مواردی خلاف این برنامه در این شورا تصویب شده است.

نشست تخصصی «آسیب شناسی برنامه ریزی و مدیریت توسعه شهری تهران؛ بازنگری طرح تفصیلی» به همت مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران و با همکاری کمیسیون شهرسازی و معماری شورای اسلامی شهر تهران، معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران، جامعه مهندسان مشاور ایران، انجمن جامعه شناسی ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران در «جامعه مهندسان مشاور ایران» برگزار شد.

ادامه نشست­های یاد شده از این مجموعه نشست­ها با عناوین «نقش جامعة مدنی در برنامه­ ریزی و مدیریت توسعة شهر»، «پیوند سلسله­ مراتب برنامه­های شهری»، «نقش نهاد توسعة شهری» با همکاری کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر، معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران، جامعة دانشگاهی و جامعة مهندسان شهرساز برگزار خواهد شد.

 

 

اخبار مرکز
| print

  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
جستجو
آرشیو مطالب
دسته بندی